کارگروه عدالت و پیشرفت شهرستان ورامین

کارگروه شهدای گمنام شهرستان

کارگروه عدالت و پیشرفت شهرستان ورامین

کارگروه شهدای گمنام شهرستان

کارگروه عدالت و پیشرفت شهرستان ورامین

امام خامنه ای:
ما به دنبال الگوی مطلوب و آرمانی خودمان هستیم، که یک الگوی اسلامی ایرانی است؛ از هدایت اسلام سرچشمه می گیرد، از نیازها و سنتهای ایرانی بهره می برد؛ یک الگوی مستقل. البته امروز محققین و صاحب نظران تلاش های فراوانی هم دارند می کنند برای اینکه این الگو را تدوین کنند
مردادماه 92

نقش الگوی پیشرفت اسلامی در برنامه ششم توسعه

پنجشنبه, ۱۹ شهریور ۱۳۹۴، ۰۴:۲۴ ب.ظ

ضرورت تولید الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت حدود 9 سال پیش برای اولین بار توسط رهبر معظم انقلاب اسلامی در سمنان مورد مطالبه قرار گرفت.[1] از آن زمان رهبری انقلاب همواره در سایر سخنرانی­ها به ساخت برنامه­های کشور بر مبنای الگوی بومی به کنایه یا بصورت مستقیم اشاره داشتند.[2] رهبر انقلاب در اشاره به اهمیت تولید چنین الگویی به فرادستی بودن چگونگی تولید الگوی پیشرفت اسلامی نسبت به تمام اسناد بالادستی برنامه­ای اشاره نموده و ضرورت حرکت همه ملت برای ساخت این الگو را مورد تاکید قرار دادند.[3]

حال باید به این سوال پاسخ داد که الگوی پیشرفت اسلامی چه نسبتی با برنامه­ریزی فعلی جمهوری اسلامی برقرار می­کند؟ برنامه پنجم توسعه کشور سال 1389 تنها با یک حکم برنامه مبتی بر ضرورت تولید الگوی پیشرفت اسلامی و تولید برنامه ششم برمبنای الگوی پیشرفت اسلامی مورد توجه ویژه واقع شد.[4] ازاین­رو، می­توان سال 94 را مهمترین سال برنامه­ریزی از ابتدای انقلاب تاکنون دانست. چرا که براساس قانون، اولین سال تاثیرگذاری برنامه­ی اسلام بر برنامه­های توسعه غربی است.

برنامه­های قبلی توسعه کشور براساس اصول حاکم بر مبانی الگوهای توسعه غربی که هیچ­یک مبانی اسلام را در بر نداشتند، تولید و مورد استفاده واقع می­شد. این موضوع سبب ­شد، قوانین و مقرراتی که براساس این احکام برنامه انجام شود؛ برخلاف اسلام و مصالح حاکم برجامعه شود و تنها با رنگ و لعاب توسعه­ یافتن جامعه مورد توجیه واقع می­شد. این مسأله سبب شد که بسیاری از مشکلات در جامعه بوجود آید.

یکی از مشکلات موجود در جامعه، عدم انجام آسیب­شناسی لازم برای بررسی، برنامه­های توسعه تولید شده در دولت­های بعد از انقلاب است که مثلاً چه تاثیری بر روند جامعه داشته است؟ چه کم و کاستی­هایی در جامعه بوجود آمده است؟ و چه خیر و برکاتی برای جامعه بوجود آورده است؟ بررسی دولت­های (به اصلاح) سازندگی، اصلاحات و عدالت، بررسی نحوه­ی برنامه­­ریزی در این دول ضرورت دوچندان می­یابد. البته باید به این نکته نیز اشاره داشت که بررسی دول گذشته با معیار شاخص­های هویت اسلامی باید مورد ارزیابی و بررسی واقع شود.

حال باید این موضوع را بررسی کرد که الگوی پیشرفت اسلامی چه نقشی در برنامه­ی ششم توسعه می­تواند داشته باشد. در برنامه­های توسعه مهمترین مسأله بررسی نقاط متوازن در کشور است که براساس آن برنامه­ها تنظیم و تدوین می­شود. (البته برنامه­های توسعه در کشور براساس عدم توازن­های اقتصادی شکل می­گیرد و مورد بحث و برررسی واقع می­شود.) از سوی دیگر می­دانید که الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت براساس موضوعات جهت­ساز مطرح در اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی[5] شکل گرفته است که این موضوعات، غیرقابل­انکار در جامعه و غیرقابل حذف از شخصیت افراد می­باشد. بنابراین همان­طور که مشخص شد برای متوازن ساختن کشور در موضوعات مختلف نیازمند شناخت موضوعات ­جهت­ساز جامعه بوده که ریشه­ی توازن در جامعه را براساس دین را شکل می­دهد.

بنابراین شکل­گیری هسته­های توازن حول برخی موضوعات جهت­ساز برای ورود الگوی پیشرفت اسلامی به برنامه ششم توسعه صورت پیشنهاد شده است. هسته­های توازن، نظامی از کارگروه­های دولتی و غیردولتی برای تبیین و تصمیم­سازی بر موضوعات جهت­ساز است. این هسته­ها براساس نظریه­ی مادر الگوی پیشرفت اسلامی که مبتنی بر اداره جامعه بر مبنای دین است، شکل گرفته است. از سوی دیگر بعلت مُدوّن بدون نظریات حول موضوعات جهت­ساز، برنامه­ریزی کشور دارای تصویری روشن از پیشرفت برمبنای اسلام خواهد بود؛ بعلاوه آنکه کار را برای تصمیم­سازان نیز، آسان­تر خواهد شد.

جریان توسعه­گرا در کشور وجود عدم توازن­های اقتصادی را آسیب اصلی در نظام برنامه­ریزی­های کشور توصیف می­کند. ازاین‌رو، تمرکز این جریان در شناسایی عدم توازن­های اقتصادی در کشور است.

حال سوال اینجاست: آیا عدم توازن­ها فقط به اقتصاد برمی­گردد یا ریشه اکثر عدم توازن­ها در بحث فرهنگ می­باشد؟ پاسخ به این سوال نشان می­دهد که ریشه­ی همه عدم توازن­های مختلف به فرهنگ حاکم بر جامعه برمی­گردد که با مدنظر قرار دادن این عدم توازن­های فرهنگی می­توان بسیاری از عدم توازن­های اقتصادی را نیز حل کرد. بنابراین براساس این ضرورت، تشکیل هسته­های توازن حول موضوعات تربیت اسلامی، اقتصاد مبتنی بر وقف، پیشگیری بنیادین از جرم و ترجمه‌زدایی از علم برای تصرف در برنامه ششم با زاویه دید الگوی پیشرفت اسلامی لحاظ و مورد دقت واقع شده است.

پیشنهاد مشخص شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی، بسته­ای از احکام برای پیوست به برنامه ششم توسعه ذیل نظریه­ی هسته­های توازن است که به توان براساس آن تعدادی از احکام برنامه­ای را ذیل بحث الگوی پیشرفت اسلامی مورد تبیین و مداقه قرار داد تا بتوان دربرنامه­های آینده پایه­ی تولید احکام بر مبانی اسلام باشد.

یکی از اشکال حاکم بر برنامه­های توسعه کشور فقدان نظریه مُبیّن است، زیرا تحت یک نظریه مشخص می­توان به هدف صدور یک حکم پی­برد؛ بنابراین احکامی که در برنامه­های توسعه ذیل یک نظریه مشخص شکل گرفته است در اجرای آن نیز بهتر و دقیق­تر عمل شده است.

بنابراین نظریات پیشنهادی در قالب پیوست به برنامه ششم توسعه در بخش ضرورت تربیت اسلامی، نظریه الگوی بهبود مستمر فضای حاکم بر نهادهای متکفل تربیت مدنظر می­باشد؛ در مباحث مربوط به قوه قضائیه و احکام مرتبط با آن نظریه پیشگیری بنیادین اسلامی از جرم مورد اشاره است؛ در بخش اقتصاد متناسب با موضوعات اسلامی نظریه بنگاه­های وقف­محور مورد انتظار است و در بخش تحول در علوم انسانی و تحول در دانشگاه، نظریه بانک سوالات جهت­ساز مورد نظر است.

این نظریات در جهت ایجاد تفاهم گسترده با جامعه ذیل نظریات نخستین نقشه­ی راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی شکل گرفته است که براساس آن می­توان با ساختارهای موجود و سایر بخش­های جامعه تفاهم گسترده شکل داد.

همین­جا لازم است به دیدگاه دولت در این زمینه نیز اشاره داشت. دولت تدبیر و امید براساس الگوهای توسعه غربی برنامه ششم توسعه را شکل داده است؛ چرا که به حکم قانونی برنامه پنجم مبنای بر ارائه لایحه الگوی پیشرفت اسلامی توجه نداشته و الگوهای غربی را مدنظر تولید الگو قرار داده است.

این نکته را نیز نباید از مدنظر خارج کرد که الگوهای توسعه غربی هیچ­گاه نتواسته­اند برای دو مسأله گسترش فاصله طبقاتی در جامعه و تضعیف نهاد خانواده در کشور، پاسخ مناسبی ارائه کنند؛ چراکه برطبق شاخص­های خودشان همواره این دو مسأله دچار کوچک شدن و فرآیند نزولی را طی کرده­اند.

حال با توجه به این موضوعات، موضوعات بسیار دیگر که ناکارآمدی الگوهای توسعه غربی را نشان می­دهند؛ ضرورت پرداختن دولت به الگوی پیشرفت اسلامی دوچندان می­کند و دولت ضرورتاً باید به مسئله گنجاندن مسائل الگو در برنامه ششم توسعه را در دستور کار قرار دهد.



[1] . اولاً این سؤال را باید از خودمان بکنیم: پیشرفت چیست؟ اگر سؤال نکنیم که پیشرفت چیست، پیداست به فکر پیشرفت نیستیم. بنابراین، باید اول این سؤال را از خودمان بکنیم و به دنبال پاسخش حرکت بکنیم تا آن را پیدا بکنیم. اینکه«پیشرفت چیست؟» حرفهای گوناگونی در سطح دنیا مطرح است. همه جور حرفی هست؛ نسخه های قلابی، توصیه های متناقض، عجیب و غریب و بعضاً خائنانه، که این بلایی بود که در آغاز شروع مدرن سازی کشور به جان ما ایرانیها افتاد.

منبع: بیانات مقام معظم رهبری در دیداردانشگاهیان سمنان 18/8/1385

[2] . من در یکی دو تا دیدار دانشجوئىِ سفرهای سال گذشته در مشهد و سمنان، راجع به مسئله‌ی الگوی توسعه صحبت کردم؛ الگوی توسعه‌ی ایرانی، الگوی توسعه‌ی بومی، که ما برای توسعه‌ی کشور به سراغ نظریات دانشمندان اروپائی نرویم. نمیگویم از علم آنها استفاده نکنیم؛ اما نسخه‌ی آنها مال خودشان. علم آنها را یاد بگیریم؛ اما نسخه‌ی بیمارىِ خودمان را خودمان بنویسیم، تا مورد اعتماد خودمان باشد، تا بتوانیم به آن تکیه کنیم، اطمینان کنیم. حالا اگر اعتماد به نفس نباشد، میگوئیم آقا مگر ما میتوانیم؟ این همه دیگران تجربه کردند، ما حالا چه بالاتر از آنها میخواهیم بیاوریم؟ این، نبود اعتماد به نفس است؛ که الان هم متأسفانه بعضیها میگویند! بعضی از تحصیلکرده‌های ما همین را میگویند. ما گفتیم الگوی توسعه‌ی بومی تهیه کنیم، میگویند آقا کدام الگوی توسعه‌ی بومی؛ مگر میشود!؟ ببینید، این همان رسوبات باقیمانده‌ی از گذشته است؛ نبود اعتماد به نفس است. اگر یک ملت میخواهد پیشرفت کند، نمیشود منتظر دیگران باشد.

منبع: بیانات مقام معظم رهبری در دیدار دانشجویان دانشگاه­های یزد 13/10/1386

[3] . اگر ما توانستیم به حول و قوه‌ی الهی، در یک فرایند معقول، به الگوی توسعه‌ی اسلامی - ایرانىِ پیشرفت دست پیدا کنیم، این یک سند بالادستی خواهد بود نسبت به همه‌ی اسناد برنامه‌ای کشور و چشم‌انداز کشور و سیاستگذاریهای کشور. یعنی حتّی چشم‌اندازهای بیست‌ساله و ده‌ساله که در آینده تدوین خواهد شد، باید بر اساس این الگو تدوین شود؛ سیاستگذاریهائی که خواهد شد - سیاستهای کلان کشور - باید از این الگو پیروی کند و در درون این الگو بگنجد. البته این الگو، یک الگوی غیر قابل انعطاف نیست. آنچه که به دست خواهد آمد، حرف آخر نیست؛ یقیناً شرائط نوبه‌نوی روزگار، ایجاد تغییراتی را ایجاب میکند؛ این تغییرات باید انجام بگیرد. بنابراین الگو، یک الگوی منعطف است؛ یعنی قابل انعطاف است. هدفها مشخص است؛ راهبردها ممکن است به حسب شرائط گوناگون تغییر پیدا کند و حک و اصلاح شود.

منبع: بیانات مقام معظم رهبری در نخستین نشست راهبردی 10/9/1389

[4] . ماده 1 برنامه پنجم کشور: دولت موظف است با همکاری سایر قوا «الگوی توسعه اسلامی-  ایرانی» که مستلزم رشد و بالندگی انسانها بر مدار حق و عدالت و دستیابی به جامعه‌ای متکی بر  ارزشهای اسلامی و انقلابی و تحقق شاخص‌های عدالت اجتماعی و اقتصادی باشد را تا پایان سال  سوم برنامه تدوین و جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی ارائه دهد. این الگو پس از تصویب در  مجلس شورای اسلامی مبنای تهیه برنامه ششم و برنامه‌های بعدی قرار می‌گیرد.

منبع: برنامه پنجم توسعه کشور

[5] . نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی حاصل ده سال مطالعه نظری راجع به انقلاب اسلامی و همچنین حدود پنج سال مطالعه کاربردی و میدانی در موضوع انقلاب اسلامی است که در دی­ماه سال 1390 برای اولین بار در کشور رونمایی شد.

  • موافقین ۲ مخالفین ۰
  • ۹۴/۰۶/۱۹
  • ۱۰۹ نمایش